Plik PDF, który dobrze wygląda na monitorze, niekoniecznie nadaje się do druku. Drukarnia oczekuje konkretnego standardu: właściwe spady, marginesy bezpieczeństwa, przestrzeń barwna CMYK, osadzone fonty, odpowiednia rozdzielczość obrazów i poprawny eksport do PDF/X-4. W tym poradniku przechodzimy krok po kroku przez wszystkie elementy, które decydują o tym, czy Twój plik przejdzie preflight bez poprawek.
Co to jest preflight i dlaczego decyduje o jakości druku
Preflight to automatyczna kontrola pliku PDF przed drukiem. Sprawdza dziesiątki parametrów: spady, profile barwne, osadzenie fontów, rozdzielczość obrazów, nadrukowy czarny, przezroczystości, kolory dodatkowe. Plik, który nie przechodzi preflight, wraca do projektanta z listą problemów do poprawy. W drukalo preflight uruchamia się automatycznie po wgraniu pliku — jeśli coś jest nie tak, wracamy do Ciebie w 2 godziny robocze z konkretną listą poprawek.
Drukarnia, która nie robi preflight, drukuje wszystko „jak leci” i obciąża klienta odpowiedzialnością za błędy w pliku. Wynik: nieostre zdjęcia, brakujące czcionki zastąpione domyślnym fontem, białe paski na krawędziach (brak spadów), kolory inne niż na monitorze (RGB zamiast CMYK). Preflight to standard pre-press, który chroni klienta przed nieodwracalnymi błędami w nakładzie.
Spady i marginesy bezpieczeństwa — fundament dobrego PDF-u
Co to jest spad (bleed)
Spad to obszar, który zostanie obcięty po wydruku. Drukujemy zawsze na większym arkuszu, niż wynosi format docelowy, a następnie gilotyna obcina krawędzie do formatu netto. Spad zapobiega białym paskom na krawędziach przy minimalnych odchyleniach gilotyny (typowo 0,5–1 mm).
Standard w polskim druku to 3 mm spadu po każdej stronie. Wizytówka 85 × 55 mm + 3 mm spadu = plik 91 × 61 mm. Ulotka A5 (148 × 210 mm) + 3 mm = 154 × 216 mm. Plakat A2 (420 × 594 mm) + 3 mm = 426 × 600 mm. Każdy element tła, który dochodzi do krawędzi, musi być wyciągnięty do końca spadu — żeby po obcięciu nie pojawił się biały pasek.
Margines bezpieczeństwa (safe zone)
Margines bezpieczeństwa to wewnętrzny obszar od krawędzi netto, w którym nie powinno być żadnych kluczowych elementów: tekstu, logo, numerów telefonów, kodów QR. Powód: gilotyna może obciąć minimalnie więcej niż planowano, a element zbyt blisko krawędzi zostanie ucięty.
Standardowe marginesy bezpieczeństwa: 4 mm od krawędzi netto dla wizytówek i małych formatów, 5 mm dla ulotek, 7 mm dla broszur (większe ze względu na grzbiet), 10–20 mm dla plakatów (większe formaty = większy budżet typograficzny). Marginesy nie obowiązują dla elementów graficznych „wychodzących w spad” — te są intencjonalnie wycinane przy krawędzi.
| Produkt | Format netto | Spady | Marginesy bezp. |
|---|---|---|---|
| Wizytówka klasyczna | 85 × 55 mm | 3 mm | 4 mm |
| Ulotka DL | 100 × 210 mm | 3 mm | 5 mm |
| Ulotka A5 | 148 × 210 mm | 3 mm | 5 mm |
| Broszura A5 klejona | 148 × 210 mm | 3 mm | 7 mm zewn. / 12 mm grzbiet |
| Plakat A2 | 420 × 594 mm | 3 mm | 10 mm |
| Plakat B1 | 707 × 1000 mm | 5 mm | 20 mm |
| Roll-up 85 × 200 | 850 × 2000 mm | 5 mm + 250 mm dół | 100 mm góra |
CMYK i profile barwne — dlaczego to ma znaczenie
CMYK vs RGB w skrócie
Monitor wyświetla kolory w RGB (czerwony, zielony, niebieski — światło addytywne). Drukarka pracuje w CMYK (cyjan, magenta, żółty, czarny — pigmenty subtraktywne). Gama kolorów CMYK jest mniejsza niż RGB — niektóre intensywne kolory (jaskrawe zielenie, neonowe pomarańcze, czysta cyjan-zieleń) nie istnieją w CMYK i zostaną automatycznie skonwertowane do najbliższego dostępnego.
Plik dostarczony w RGB zostanie automatycznie skonwertowany przez RIP drukarni do CMYK, ale konwersja może wyglądać inaczej, niż się spodziewasz. Lepiej zrobić ją samemu w programie graficznym, kontrolując proces. Standardem polskiej i europejskiej drukarni jest profil ISO Coated v2 (ECI) dla papierów kredowanych i ISO Uncoated v2 dla offsetu.
Rich black — głębszy czarny
Czysty czarny tekst: K100 (C0 M0 Y0 K100). Czarne tła i duże powierzchnie czarne: rich black (C40 M30 Y30 K100). Sam K100 na dużej powierzchni wygląda szaro i nierównomiernie, bo to tylko 1/4 farby na arkuszu. Rich black daje głęboki, „aksamitny” czarny dzięki nałożeniu wszystkich czterech farb.
Rozdzielczość obrazów — 300 dpi i nie mniej
Standardowa rozdzielczość obrazu do druku to 300 dpi w docelowym rozmiarze. Zdjęcie 1000 × 1000 pikseli wydrukowane w rozmiarze 8,5 × 8,5 cm da 300 dpi. To samo zdjęcie rozciągnięte na A4 (21 × 29,7 cm) da już tylko ok. 120 dpi — wyraźnie nieostre.
Dla wielkoformatu (plakaty B1, A0, roll-upy) wystarczy 100–150 dpi, bo plakat ogląda się z dystansu 1–3 metrów, a wyższa rozdzielczość daje niewspółmiernie większy plik bez zauważalnej poprawy. Dla wizytówek i ulotek — 300 dpi obowiązkowo. Zdjęcia z internetu (72 dpi) nadają się tylko na monitor, nie do druku — sprawdzaj rozdzielczość po przeskalowaniu, zanim zaczniesz projektować.
Fonty i czcionki — krzywe czy osadzone
Bezpieczna ścieżka: zamień wszystkie teksty na krzywe (outlines, kontury). Wtedy plik wygląda identycznie u Ciebie i u operatora drukarni, nawet jeśli operator nie ma Twojej czcionki zainstalowanej. Wadą jest to, że tekstu po konwersji na krzywe nie można już edytować — przygotuj plik dopiero po zatwierdzeniu treści.
Alternatywa: osadź wszystkie fonty w PDF-ie. Większość programów graficznych robi to automatycznie przy eksporcie do PDF/X-4. Sprawdź w Adobe Acrobat: Plik > Właściwości > Czcionki — każda powinna mieć status „Osadzona” lub „Osadzony podzbiór”. Czcionki niemoabajzwadne (np. licencyjne lub tylko z webu) mogą się nie osadzić — wtedy wracaj do konwersji na krzywe.
Eksport do PDF/X-4 — standard pre-press
PDF/X-4 to standard pre-press, który gwarantuje, że plik zostanie zinterpretowany identycznie w każdym RIP-ie drukarni. Wymaga: osadzonych fontów, profili barwnych ICC, spłaszczonej przezroczystości (lub zachowanej, ale poprawnie oznaczonej), CMYK lub spot color, bez warstw edytowalnych.
Adobe InDesign — preset [PDF/X-4:2008]
W Adobe InDesign: Plik > Eksportuj > PDF (Print) > Adobe PDF Preset: [PDF/X-4:2008]. W sekcji „Marks and Bleeds” zaznacz „Use Document Bleed Settings” i włącz „Crop Marks”. W sekcji „Output” wybierz profil docelowy: ISO Coated v2 (ECI). Eksportuj.
Adobe Illustrator
W Adobe Illustrator: Plik > Zapisz jako > Adobe PDF > Preset: [PDF/X-4:2008]. W sekcji „Marks and Bleeds” zaznacz „Use Document Bleed Settings”. Pamiętaj, żeby w dokumencie Illustrator ustawić spady przed eksportem (Plik > Konfiguracja dokumentu > Spad: 3 mm).
Canva, Affinity Publisher, Figma
Canva: w trybie Pro/Teams dostępny eksport „PDF for printing” z opcją „Crop marks and bleed”. Affinity Publisher: File > Export > PDF (Press) > preset PDF/X-4. Figma: niestety nie ma natywnego eksportu PDF/X-4 — eksportuj do PDF, potem konwertuj przez Adobe Acrobat lub używaj Figmy tylko do mockupów, a finalny plik przygotuj w Illustratorze.
| Błąd | Co się stanie | Jak naprawić |
|---|---|---|
| Brak spadów | Białe paski na krawędziach po obcięciu | Dodaj 3 mm spadu w ustawieniach dokumentu |
| Plik w RGB | Kolory inne niż na monitorze | Konwertuj do CMYK przed eksportem |
| Zdjęcia <300 dpi | Nieostre, pikselowate wydruki | Wymień zdjęcia na wyższej rozdzielczości |
| Czcionki nieosadzone | Drukarnia zastąpi domyślnym fontem | Konwertuj na krzywe lub osadź fonty |
| Czysty K100 na dużych powierzchniach | Szary, nierównomierny czarny | Użyj rich black: C40 M30 Y30 K100 |
| Przezroczystości niespłaszczone | Nieprzewidywalny render w RIP-ie | Spłaszcz przy eksporcie lub PDF/X-4 |
Checklist przed wgraniem pliku do drukarni
- Format dokumentu zawiera spady 3 mm po każdej stronie
- Marginesy bezpieczeństwa od krawędzi netto: 4 mm dla małych formatów, 10+ mm dla wielkoformatu
- Wszystkie elementy w przestrzeni CMYK, profil ISO Coated v2 (ECI)
- Zdjęcia 300 dpi w skali wydruku (lub 100–150 dpi dla wielkoformatu)
- Czcionki na krzywe lub osadzone w PDF-ie
- Czarne tła: rich black (C40 M30 Y30 K100), nie sam K100
- Eksport do PDF/X-4 z presetu, nie eksperymentalne ustawienia
- Sprawdzenie w Adobe Reader: właściwości pliku, podgląd wyjścia, podgląd spadów
Najczęściej zadawane pytania
Czy PDF z Canva nadaje się do druku?
Tak, jeśli korzystasz z Canva Pro lub Teams i eksportujesz przez „PDF for printing” z opcją „Crop marks and bleed”. Canva Free eksportuje do PDF bez spadów i często w RGB — taki plik wymaga ręcznej konwersji w Adobe Acrobat przed wgraniem do drukarni. Dla profesjonalnego druku rekomendujemy Affinity Publisher (jednorazowy zakup 250 zł) lub Adobe InDesign (subskrypcja) zamiast Canva.Jaki profil barwny wybrać do druku w Polsce?
Dla papierów kredowanych (kreda mat, kreda błysk): ISO Coated v2 (ECI) — standard europejski. Dla offsetu i papierów niepowlekanych: ISO Uncoated v2 (ECI). Dla papierów gazetowych: ISO Newspaper v4. Większość polskich drukarni używa tych profili jako default. Jeśli nie wiesz, jaki profil ma drukarnia — zapytaj przed eksportem, ale ISO Coated v2 (ECI) to bezpieczny wybór dla 95% zamówień.Co zrobić, gdy plik jest za duży do wgrania?
Sprawdź najpierw rozdzielczość obrazów — często plik jest spuchnięty przez zdjęcia 600 dpi tam, gdzie wystarczy 300 dpi. W Adobe Acrobat: Plik > Zapisz jako > Reduced Size PDF lub Plik > Zapisz jako > Optimized PDF (z presetem „Standard”). Plik może zmniejszyć się 5-10× bez widocznej straty jakości. Plakat A0 powinien ważyć max 100–150 MB.Czy mogę wysłać plik w formacie JPG zamiast PDF?
Technicznie tak — niektóre drukarnie przyjmują JPG do prostych projektów (jednostronne plakaty, vinyl). Ale JPG nie obsługuje spadów, profili barwnych, przezroczystości, fontów wektorowych — wszystko jest spłaszczone do pikseli. Plik PDF/X-4 daje większą kontrolę nad jakością i mniejsze ryzyko niespodzianek. Drukalo akceptuje PDF, ale JPG też (z zastrzeżeniami).Czy mogę używać przezroczystości w pliku do druku?
Tak, ale przy eksporcie spłaszcz przezroczystości lub używaj PDF/X-4 (który obsługuje przezroczystości natywnie). Stare drukarki z RIP-em opartym na PostScript Level 2 mogą mieć problem z niespłaszczonymi przezroczystościami. PDF/X-1a (starszy standard) wymusza spłaszczenie. PDF/X-4 (nowszy, naszego standardu) zachowuje przezroczystości. Sprawdź u swojej drukarni, jaki preset jest preferowany.Ile kosztuje przygotowanie pliku przez drukarnię?
W drukalo preflight jest gratis — sprawdzamy plik i wracamy z listą poprawek, jeśli coś jest nie tak. Korekta drobnych błędów (np. brak spadów, plik w RGB) to ok. 30–80 zł netto za godzinę pracy DTP. Pełne przygotowanie projektu od zera to inna usługa — 200–800 zł za ulotkę czy wizytówkę, w zależności od skomplikowania. Drukalo nie świadczy usług DTP, ale polecamy freelancerów z naszej sieci.Czy plik PSD lub AI mogę wysłać zamiast PDF?
PSD (Photoshop) i AI (Illustrator) to formaty robocze — drukarnia musi je otworzyć w swoim programie, co rodzi ryzyko, że wyglądają inaczej u operatora niż u Ciebie. Standardem wymiany jest PDF/X-4 — niezależny od programu graficznego. Jeśli wysyłasz PSD/AI, ryzyko błędu jest po Twojej stronie. Trzymaj się PDF-u.